07Ιολ2018 – Μονόγραμμα

Τριάντα πέντε χρόνια συνεχούς παρουσίας το «Μονόγραμμα» στη δημόσια τηλεόραση έχει καταγράψει με μοναδικό τρόπο τα πρόσωπα που σηματοδότησαν με την παρουσία και το έργο τους την πνευματική, πολιτιστική και καλλιτεχνική πορεία του τόπου μας.

«Εθνικό αρχείο» έχει χαρακτηριστεί από το σύνολο του Τύπου και για πρώτη φορά το 2012 η Ακαδημία Αθηνών αναγνώρισε και βράβευσε οπτικοακουστικό έργο, απονέμοντας στους δημιουργούς παραγωγούς και σκηνοθέτες Γιώργο και Ηρώ Σγουράκη το Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών για το σύνολο του έργου τους και ιδίως για το «Μονόγραμμα» με το σκεπτικό ότι: «…οι βιογραφικές τους εκπομπές αποτελούν πολύτιμη προσωπογραφία Ελλήνων που έδρασαν στο παρελθόν αλλά και στην εποχή μας και δημιούργησαν, όπως χαρακτηρίστηκε, έργο “για τις επόμενες γενεές”».

Η ιδέα της δημιουργίας ήταν του παραγωγού-σκηνοθέτη Γιώργου Σγουράκη, προκειμένου να παρουσιαστεί με αυτοβιογραφική μορφή η ζωή, το έργο και η στάση ζωής των προσώπων που δρουν στην πνευματική, πολιτιστική, καλλιτεχνική, κοινωνική και γενικότερα στη δημόσια ζωή, ώστε να μην υπάρχει κανενός είδους παρέμβαση και να διατηρηθεί ατόφιο το κινηματογραφικό ντοκουμέντο.

Η μορφή της κάθε εκπομπής έχει σκοπό την αυτοβιογραφική παρουσίαση (καταγραφή σε εικόνα και ήχο) ενός ατόμου που δρα στην πνευματική, καλλιτεχνική, πολιτιστική, πολιτική, κοινωνική και γενικά στη δημόσια ζωή, κατά τρόπο που κινεί το ενδιαφέρον των συγχρόνων του.

Ο τίτλος είναι από το ομότιτλο ποιητικό έργο του Οδυσσέα Ελύτη (με τη σύμφωνη γνώμη του) και είναι απόλυτα καθοριστικός για το αντικείμενο που πραγματεύεται: Μονόγραμμα = Αυτοβιογραφία.

Το σήμα της σειράς είναι ακριβές αντίγραφο από τον σπάνιο σφραγιδόλιθο που υπάρχει στο Βρετανικό Μουσείο και χρονολογείται στον 4ο ώς τον 3ο αιώνα π.Χ. και είναι από καφετί αχάτη.
Τέσσερα γράμματα συνθέτουν και έχουν συνδυαστεί σε μονόγραμμα. Τα γράμματα αυτά είναι τα Υ, Β, Ω και Ε. Πρέπει να σημειωθεί ότι είναι πολύ σπάνιοι οι σφραγιδόλιθοι με συνδυασμούς γραμμάτων, όπως αυτός που έχει γίνει το χαρακτηριστικό σήμα της τηλεοπτικής σειράς.

Το χαρακτηριστικό μουσικό σήμα που συνοδεύει τον γραμμικό αρχικό σχηματισμό του σήματος με τη σύνθεση των γραμμάτων του σφραγιδόλιθου, είναι δημιουργία του συνθέτη Βασίλη Δημητρίου.

Σε κάθε εκπομπή ο/η αυτοβιογραφούμενος/η οριοθετεί το πλαίσιο της ταινίας, η οποία γίνεται γι’ αυτόν. Στη συνέχεια με τη συνεργασία τους καθορίζεται η δομή και ο χαρακτήρας της όλης παρουσίασης. Μελετούμε αρχικά όλα τα υπάρχοντα βιογραφικά στοιχεία, παρακολουθούμε την εμπεριστατωμένη τεκμηρίωση του έργου του προσώπου το οποίο καταγράφουμε, ανατρέχουμε στα δημοσιεύματα και στις συνεντεύξεις που το αφορούν και έπειτα από πολύμηνη -πολλές φορές- προεργασία ολοκληρώνουμε την τηλεοπτική μας καταγραφή.
Μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί 320 πρόσωπα και θεωρούμε ως πολύ χαρακτηριστικό, στην αντίληψη της δημιουργίας της σειράς, το ευρύ φάσμα ειδικοτήτων των αυτοβιογραφουμένων, που σχεδόν καλύπτουν όλους τους επιστημονικούς, καλλιτεχνικούς και κοινωνικούς χώρους.

Τα «Μονογράμματα» που θα προβληθούν το 2016 είναι: ο συγγραφέας Δημήτρης Νόλλας, ο καθηγητής Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, η τραγουδίστρια και συνθέτις Αρλέτα, ο κινηματογραφιστής Νίκος Καβουκίδης, ο καθηγητής του ΕΜΠ Θεοδόσης Π. Τάσιος, ο συνθέτης-κιθαρίστας Νότης Μαυρουδής, ο βιβλιογράφος-ποιητής Δημήτρης Δασκαλόπουλος, ο σκηνοθέτης-συγγραφέας Λάκης Παπαστάθης, ο αστροφυσικός της NASA και ακαδημαϊκός Σταμάτης Κριμιζής, ο γλύπτης Κώστας Βαρώτσος, ο ηθοποιός Ηλίας Λογοθέτης κ.ά.

«Σταύρος Ζουμπουλάκης» (συγγραφέας)

Ο συγγραφέας και στοχαστής Σταύρος Ζουμπουλάκης αυτοβιογραφείται αυτή την εβδομάδα στο «Μονόγραμμα».

O Σταύρος Ζουμπουλάκης είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση στα Ελληνικά Γράμματα. Διακριτικός αλλά και εξομολογητικός, στοχαστής, αλλά ξεκάθαρος στις απόψεις του, προσεγγίζει τα θέματα χωρίς κραυγές και εξάρσεις, αλλά με μια χαρακτηριστική δική του ηπιότητα και σύνεση. Πολυγραφότατος, μ’ έναν λιτό αλλά και μεστό λόγο, συγγραφέας ο ίδιος, μελετά με πάθος άλλους σπουδαίους συγγραφείς, και μνημονεύει Παπαδιαμάντη με μια αιρετική θα λέγαμε θεώρηση, αφού φανερώσει πτυχές του Σκιαθίτη συγγραφέα που οι περισσότεροι προσπερνούν.

Γεννήθηκε το 1953 στη Συκιά Λακωνίας. Στην ηλικία των έξι χρόνων η οικογένειά του μετακόμισε στην Αθήνα. Γιος ιερέα, βίωσε τη δυσκολία αλλά και την ευλογία ενός τέτοιου προνομίου, αφού έτσι προσχώρησε «σ’ έναν κόσμο, τον λειτουργικό κόσμο της Εκκλησίας με πάρα πολύ μεγάλο πλούτο».

Σπούδασε στη Νομική της Αθήνας, μια σχολή που δεν τον ενδιέφερε ιδιαίτερα, γι’ αυτό και όταν τέλειωσε έφυγε για το Παρίσι για να σπουδάσει Φιλοσοφία.

«Η περίοδος του Παρισιού ήταν μια περίοδος βουλιμικού διαβάσματος, διάβαζα ασταμάτητα από το πρωί μέχρι το βράδυ, δέκα, δώδεκα, δεκαπέντε ώρες την ημέρα», λέει. Επέστρεψε στην Αθήνα το 1980 μετά τον αιφνίδιο θάνατο του πατέρα του και έμεινε οριστικά, μαζί με την οικογένειά του που μόλις είχε αποκτήσει το πρώτο της παιδί.

Δίδαξε δεκαπέντε χρόνια στη Μέση εκπαίδευση, ένα επάγγελμα που αγάπησε, που το ένιωσε σαν «παράδεισο, περιβόλι, κήπο αληθινό» παρότι ως μαθητής δεν το αγαπούσε.

Όμως, κάποια στιγμή ήρθε η πρόταση να αναλάβει ως διευθυντής το περιοδικό «Νέα Εστία», το ιστορικό και μακροβιότερο λογοτεχνικό περιοδικό, στο οποίο εργάστηκε από το 1998 ώς το 2012.

Από το 2008, είναι πρόεδρος του Δ.Σ. του βιβλικού ιδρύματος «Άρτος Ζωής». Πρόκειται γα ένα δραστήριο ίδρυμα Βιβλικών Σπουδών. Στα χέρια του Σταύρου Ζουμπουλάκη, έχει δραστηριοποιηθεί ακόμα περισσότερο. Γίνονται σεμινάρια και μαθήματα των κλασικών βιβλικών γλωσσών. Διδάσκονται δωρεάν αρχαία εβραϊκά, συριακά και αρμένικα. Σκοπός του ιδρύματος, είναι να αναδειχθεί η σημασία της βιβλικής σκέψης και παράδοσης.

Το 2013 ανέλαβε τη θέση του προέδρου του Εφορευτικού Συμβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης, η οποία -υπό την εποπτεία του- μεταφέρθηκε ήδη από το νεοκλασικό κτίριο του Χάνσεν, στους χώρους του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, σ’ έναν υπερσύγχρονο χώρο 22.000 τ.μ.

«Οφείλω να πω ότι με συγκινεί αυτό, με ικανοποιεί. Το γεγονός ότι βρέθηκα στη θέση του προέδρου του Εφορευτικού Συμβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης σε μια κρίσιμη μάλιστα περίοδο, σε μια αποφασιστική στιγμή της που δεν μετακομίζει απλώς αλλά κάνει ένα νέο βήμα στην ιστορία της. Είναι κάτι που οφείλω να ομολογήσω ότι με συγκινεί, με ικανοποιεί και δοθέντος ότι μάλλον τα καταφέραμε μου δίνει και μια βαθιά ικανοποίηση», λέει ο Σταύρος Ζουμπουλάκης.

Το 2015 αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτορας του Τμήματος Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

Παραγωγός: Γιώργος Σγουράκης
Σκηνοθεσία: Ηλίας Γιαννακάκης
Φωτογραφία: Στάθης Γκόβας
Ηχοληψία: Λάμπρος Γόβατζης
Μοντάζ: Αποστολία Παπαϊωάννου
Διεύθυνση παραγωγής: Στέλιος Σγουράκης
https://goo.gl/lKQv4S