11Οκτ2017 – Μονόγραμμα

«ΡΟΒΗΡΟΣ ΜΑΝΘΟΥΛΗΣ»

Δημιουργός σκηνοθέτης και συγγραφέας σημαντικών και καθοριστικών μελετημάτων της ιστορίας και της αρχαίας γραμματείας, αλλά και ποιητής από τα νεανικά του χρόνια είναι ο Ροβήρος Μανθούλης. Ολοκληρωμένη πνευματική προσωπικότητα, διανοούμενος που με συνέπεια και συνείδηση ευθύνης δημιούργησε εδώ και πάνω από 55 χρόνια έργο σημαντικό που τον τοποθετεί σε κορυφαία θέση, στην καλλιτεχνική και πνευματική ζωή όχι μόνο της σύγχρονης Ελλάδας, αλλά και του κόσμου. Ο Ροβήρος Μανθούλης γεννήθηκε στην Κομοτηνή, μεγάλωσε όμως στην Αθήνα και σημαντικά στοιχεία της μαθητικής του ζωής ήταν η συμμετοχή του στην Διάπλαση των Παίδωνκαι στις γραμμές του ΕΑΜ των Νέων και στη συνέχεια της ΕΠΟΝ. Από τα τέλη του 1943 μέχρι την Απελευθέρωση ήταν -όπως έλεγαν- το «χωνί» των Εξαρχείων και της Νεάπολης, εμψυχώνοντας τους πολίτες μεταφέροντας αντιστασιακά μηνύματα. Μετά το γυμνάσιο σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες στην Πάντειο και εξέδωσε το πρώτο του βιβλίο, την ποιητική συλλογή Σκαλοπάτια, το 1949. Δάσκαλός του στην ποίηση ήταν ο Νικηφόρος Βρεττάκος και ως νέος ποιητής ο Μανθούλης με τη συλλογή αυτή ως διαβατήριο συμμετείχε στο Φιλολογικό πατάρι του Λουμίδη, λογοτεχνική παρέα που ήταν οι: Μιχάλης Κατσαρός, Νίκος Γκάτσος, Μάνος Χατζιδάκις, Οδυσσέας Ελύτης, Γιάννης Τσαρούχης κ.ά.
Ο Ροβήρος Μανθούλης σπούδασε στην Αμερική (από το 1949-1953), στο Πανεπιστήμιο Syracuse University της Νέας Υόρκης Κινηματογράφο και Θέατρο. Δημοσίευσε όμως την περίοδο αυτή ένα αντι-μακαρθικό άρθρο και κρίθηκε ως ανεπιθύμητο πρόσωπο. Από το 1953 ξεκινά η δραστηριότητά του στην Ελλάδα αρχικά συνεργαζόμενος με το τότε Ε.Ι.Ρ. στο «Θέατρο της Τετάρτης», μετά ανέλαβε διευθυντής σπουδών στη «Σχολή Σταυράκου» και το 1958 γυρίζει την πρώτη του ταινία, το πρώτο ιστορικά ελληνικό ντοκιμαντέρ, για τη Λευκάδα. Η καλλιτεχνική του πορεία συνεχίζεται το 1960 με τη δημιουργία της «Ομάδας των 5», που προώθησε καθοριστικά τη διάδοση του ντοκιμαντέρ στην Ελλάδα και την ίδια χρονιά γυρίζει την πρώτη του ταινία, την κωμωδία «Η Κυρία Δήμαρχος» και αμέσως μετά την «Οικογένεια Παπαδοπούλου» σε σενάριο Βαγγέλη Γκούφα. Επόμενη ταινία το «Ψηλά τα χέρια Χίτλερ» και πλέον το 1966 σκηνοθετεί την προφητική ταινία «Πρόσωπο με Πρόσωπο», που εντυπωσίασε και έδωσε στον Μανθούλη το Χρυσό Βραβείο Σκηνοθεσίας. Την 21η Απριλίου του 1967 η προβολή σε Φεστιβάλ στη Γαλλία της ταινίας «Πρόσωπο με Πρόσωπο» στην ουσία οδηγεί στην πρώτη αντιχουντική διαμαρτυρία στο εξωτερικό και οι δηλώσεις του Μανθούλη σε ευρωπαϊκά ραδιόφωνα και στη «Φωνή της Αλήθειας» του στερεί το ελληνικό διαβατήριο και απαγορεύει η χούντα την προβολή της ταινίας στην Ελλάδα. Στη Γαλλία πλέον αρχίζει στην γαλλική τηλεόραση τη σειρά «Στην Αφίσα του Κόσμου» όπου γύρισε τους διασημότερους καλλιτέχνες όπως: ο Ζακ Μπρελ, Τζόαν Μπαέζ, Ρόλινγκ Στόουνς, Μικ Τζάκερ, Τζόνι Χαλιντέι, Ζορζ Μουστακι, Εντιθ Πιάφ, Νουρέγιεφ και φυσικά την Μελίνα Μερκούρη, τον Μίκη Θεοδωράκη κ.ά.
Η σειρά για το μπλούζ «Ανεβαίνοντας τον Μισισιπή» και η ταινία μεγάλου μήκους «Μπλούζ με σφιγμένα δόντια» και η σειρά των πολιτιστικών ντοκιμαντέρ «Μια χώρα, μια μουσική»αποσπούν ενθουσιώδεις κριτικές και βραβεία. Με την πτώση της δικτατορίας ανέλαβε το 1975 πλέον την καλλιτεχνική διεύθυνση της ΕΡΤ, δημιουργώντας τομές στο πρόγραμμά της και μιαν άλλη αντίληψη τηλεόρασης. Την πνευματική παρουσία του Ροβήρου Μανθούλη ολοκληρώνεται με το συγγραφικό του έργο: Η δίκη του Αλκιβιάδη, Το Δίκαιον του ισχυροτέρου, Το Ημερολόγιο του εμφύλιου διχασμού, Lilly’s Story, Αρχαίο Ερωτικό και Συμποσιακό Λεξιλόγιο, Ηρώνδας, Σαπφώ, Το Κράτος της Τηλεόρασης κ.ά.

Το «Μονόγραμμα» έχει καταγράψει με μοναδικό τρόπο τα πρόσωπα που σηματοδότησαν με την παρουσία και το έργο τους την πνευματική, πολιτιστική και καλλιτεχνική πορεία του τόπου μας. «Εθνικό αρχείο» έχει χαρακτηριστεί από το σύνολο του Τύπου και για πρώτη φορά το 2012 η Ακαδημία Αθηνών αναγνώρισε και βράβευσε οπτικοακουστικό έργο, απονέμοντας στους δημιουργούς παραγωγούς και σκηνοθέτες Γιώργο και Ηρώ Σγουράκη το Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών για το σύνολο του έργου τους και ιδίως για το «Μονόγραμμα» με το σκεπτικό ότι: «…οι βιογραφικές τους εκπομπές αποτελούν πολύτιμη προσωπογραφία Ελλήνων που έδρασαν στο παρελθόν αλλά και στην εποχή μας και δημιούργησαν, όπως χαρακτηρίστηκε, έργο “για τις επόμενες γενεές”».

Η ιδέα της δημιουργίας ήταν του παραγωγού-σκηνοθέτη Γιώργου Σγουράκη, προκειμένου να παρουσιαστεί με αυτοβιογραφική μορφή η ζωή, το έργο και η στάση ζωής των προσώπων που δρουν στην πνευματική, πολιτιστική, καλλιτεχνική, κοινωνική και γενικότερα στη δημόσια ζωή, ώστε να μην υπάρχει κανενός είδους παρέμβαση και να διατηρηθεί ατόφιο το κινηματογραφικό ντοκουμέντο.

Η μορφή της κάθε εκπομπής έχει σκοπό την αυτοβιογραφική παρουσίαση (καταγραφή σε εικόνα και ήχο) ενός ατόμου που δρα στην πνευματική, καλλιτεχνική, πολιτιστική, πολιτική, κοινωνική και γενικά στη δημόσια ζωή, κατά τρόπο που κινεί το ενδιαφέρον των συγχρόνων του.

Σκηνοθεσία: Ηρώ Σγουράκη
Φωτογραφία: Στάθης Γκόβας
Ηχοληψία: Νίκος Παναγοηλιόπουλος
Μοντάζ: Σταμάτης Μαργέτης
Διεύθυνση παραγωγής: Στέλιος Σγουράκης

Προλογίζει ο παραγωγός Γιώργος Σγουράκης.