29Οκτ2019 – Η Μηχανή του Χρόνου – «Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης»

«Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης»

Οι θρυλικές μάχες του Α´ Βαλκανικού πολέμου, ο «αόρατος πόλεμος» των κατασκόπων, η σύγκρουση Βενιζέλου-Κωνσταντίνου και η παράδοση της πόλης από τον Οθωμανό πασά παρουσιάζονται στη «Μηχανή του Χρόνου». Ακόμα, θα προβληθεί σπάνιο αρχειακό υλικό από τις μάχες, με την είσοδο του ελληνικού στρατού στη Θεσσαλονίκη, καθώς και άγνωστες φωτογραφίες και έγγραφα της εποχής.

Ο Ελληνικός στρατός στη θυελλώδη προέλασή του για την απελευθέρωση της Μακεδονίας, είχε την υποστήριξη ενός «αόρατου» στρατού κατασκόπων, που με πολλούς κινδύνους παρείχαν πολύτιμες πληροφορίες. Ο Αθανάσιος Σουλιώτης ή «Νικολαΐδης», ο πιο ριψοκίνδυνος Έλληνας πράκτορας, κατάφερε να αποσπάσει πληροφορίες από τις αντίπαλες γραμμές και να βρει απρόσμενους συμμάχους. Έλληνες πατριώτες που υπηρετούσαν στον βουλγαρικό στρατό, όπως ο γιατρός Φίλιππος Νίκογλου, μπόρεσαν να ειδοποιήσουν έγκαιρα τον Βενιζέλο, ότι οι Βούλγαροι προελαύνουν προς τη Θεσσαλονίκη.
Η εκπομπή παρουσιάζει μέσα από ντοκουμέντα και μαρτυρίες την σύγκρουση Βενιζέλου και Κωνσταντίνου, με αφορμή την στάση του διαδόχου να μην σπεύσει να μπει πρώτος με τον στρατό στη Θεσσαλονίκη. Ερευνητές της περιόδου μιλούν για το άγνωστο παρασκήνιο με τον Βουλγαρικό στρατό προ των πυλών της πόλης και το θρίλερ για την παράδοσή της από τον Οθωμανό αρχιστράτηγο Χασάν Ταχσίν. Τελικά ο πασάς της Θεσσαλονίκης παρέδωσε την πόλη με την ιστορική φράση «από Έλληνες την πήραμε και σε ‘Έλληνες την παραδίδουμε». Αποκαλυπτική είναι η μαρτυρία στην εκπομπή του εγγονού του Χασάν Ταχσίν Πασά, Ίνη Μεσαρέ.

Στην εκπομπή περιγράφουν την αγωνιώδη προέλαση του ελληνικού στρατού: ο Διευθυντής του Ιδρύματος Ελ. Βενιζέλος Νίκος Παπαδάκης, ο Διευθυντής του Ιδρύματος Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα Βασίλης Νικόλτσιος, ο Ναύαρχος ε.α. Ιωάννης Παλούμπης, ο δημοσιογράφος και ιστορικός Τίτος Αθανασιάδης, οι ιστορικοί Σαράντος Ι. Καργάκος, Απόστολος Παπαγιανόπουλος, Γιάννης Μέγας και Αθηνά Τζινίκου, η διευθύντρια του Κέντρου Έρευνας Ιστορίας του Νεωτέρου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών Ελένη Γαρδίκα-Κατσιαδάκη, οι πανεπιστημιακοί Ευάνθης Χατζηβασιλείου, Ζήσης Φωτάκης και Σπύρος Πλουμίδης, ο εκπαιδευτικός και ερευνητής τοπικής ιστορίας Γιάννης Παπαϊωάννου και ο Πρόεδρος του Ναυτικού Μουσείου Λιτοχώρου Νίκος Βλαχόπουλος.

Παρουσίαση: Χρίστος Βασιλόπουλος