27Μαϊ2018 – Ρεπορτάζ χωρίς σύνορα – Υπόθεση Λαμπράκη

«ΥΠΟΘΕΣΗ ΛΑΜΠΡΑΚΗ (Α΄ ΜΕΡΟΣ): ΤΟ ΜΑΚΡΥ ΧΕΡΙ ΤΟΥ ΠΑΡΑΚΡΑΤΟΥΣ» & «ΥΠΟΘΕΣΗ ΛΑΜΠΡΑΚΗ (Β΄ ΜΕΡΟΣ): ΤΟ ΤΡΙΚΥΚΛΟ ΤΗΣ ΧΟΥΝΤΑΣ»

ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑΣ ΓΡΗΓΟΡΗ ΛΑΜΠΡΑΚΗ: 27/5/1963

«ΥΠΟΘΕΣΗ ΛΑΜΠΡΑΚΗ (Α΄ ΜΕΡΟΣ): ΤΟ ΜΑΚΡΥ ΧΕΡΙ ΤΟΥ ΠΑΡΑΚΡΑΤΟΥΣ»

Το βράδυ της 22ας Μαΐου 1963 ο βουλευτής της ΕΔΑ Γρηγόρης Λαμπράκης μετά την ομιλία του στην «Επιτροπή για τη Διεθνή Ύφεση και Ειρήνη», στη Θεσσαλονίκη, δέχεται ένα ισχυρό χτύπημα στο κεφάλι με λοστό από τους επιβαίνοντες ενός τρικύκλου που εμφανίστηκε από το πουθενά στη συμβολή των οδών Ερμού και Βενιζέλου. Σε λιγότερο από 100 ώρες θα αφήσει την τελευταία του πνοή.
Πενήντα χρόνια μετά την πιο σημαντική πολιτική δολοφονία στη μεταπολεμική ιστορία της Ελλάδας, ανέκδοτες μαρτυρίες και ντοκουμέντα ρίχνουν νέο φως στην πολύκροτη υπόθεση.
Το «Ρεπορτάζ χωρίς σύνορα» ανοίγει τον «φάκελο Λαμπράκη» και μιλά με τους πρωταγωνιστές της υπόθεσης. «Εάν δειλιάσετε και κηρύξετε αθώους τους κατηγορουμένους να έχετε υπ’ όψιν σας ότι ο Λαμπράκης από κει που βρίσκεται θα ευγνωμονεί τους δολοφόνους του που τον έστειλαν στον άλλο κόσμο και δε βγήκε σε μια κοινωνία που οι δικαστές, έχουν χάσει το περί δικαίου αίσθημα», θυμάται ο δικαστής στην πολύκροτη δίκη Βασίλης Λαμπρίδης, τον εισαγγελέα Παύλο Δελαπόρτα να λέει κατά την αγόρευση του.
Το μυστικό σχέδιο πίσω από τη δολοφονία: «Τους χαλούσε τη σούπα, γιατί μέχρι τότε λέγαν ότι στην ΕΔΑ είναι όλοι οι κομμουνιστές και ότι η ΕΔΑ είναι ένα κόμμα που δε δικαιούται να είναι στη νομιμότητα. Ξαφνικά βλέπουν να συμμετέχει στα ψηφοδέλτια της και να εκλέγεται βουλευτής ένας αστός, του ευρέως δημοκρατικού φάσματος με μία καλή φήμη από την προηγούμενη του δραστηριότητα, πολύ έξω από τα σύνορα της χώρας. Αυτό τους αφαιρούσε ένα μεγάλο επιχείρημα», θα πει η Καίτη Τσαρουχά, κόρη του βουλευτή της ΕΔΑ Γιώργου Τσαρουχά, ο οποίος προπηλακίστηκε από παρακρατικούς λίγο πριν από τη δολοφονία Λαμπράκη για να υποκύψει λίγα χρόνια αργότερα στα χέρια των βασανιστών της Χούντας.
Μιλούν σε αποκλειστικές συνεντεύξεις ο κατηγορούμενος για τη δολοφονία Λαμπράκη Εμμανουήλ Εμμανουηλίδης, καθώς και ο Αλέξανδρος Γιοσμάς, γιος του κατηγορούμενου για ηθική αυτουργία και γνωστού για το δοσιλογικό παρελθόν του, Ξενοφώντα Γιοσμά.
Τους φακέλους τους ανοίγουν οι δημοσιογράφοι Γιώργος Μπέρτσος και Γιώργος Ρωμαίος που με την έρευνα τους αποκάλυψαν το σκοτεινό παρακράτος που δρούσε στην Άνω Τούμπα στις αρχές της δεκαετίας του ΄60, αλλά και ιστορικοί που έχουν μελετήσει την υπόθεση, όπως ο Στράτος Δορδανάς και ο Ιάσονας Χανδρινός. Τη δράση των πλοκαμιών του παρακράτους σκιαγραφούν στελέχη της νεολαίας της ΕΔΑ αλλά και οι επικεφαλής της ΕΡΕΝ και της ΕΚΟΦ. Ακόμη μιλούν οι Μανώλης Γλέζος, Γεώργιος Ράλλης, Μιχάλης Περιστεράκης κ.ά.

«ΥΠΟΘΕΣΗ ΛΑΜΠΡΑΚΗ (Β΄ ΜΕΡΟΣ): ΤΟ ΤΡΙΚΥΚΛΟ ΤΗΣ ΧΟΥΝΤΑΣ»

Πενήντα χρόνια μετά τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη, την πιο σημαντική πολιτική δολοφονία στην ιστορία της μεταπολεμικής Ελλάδας, το «Ρεπορτάζ χωρίς σύνορα» ανοίγει το φάκελο της υπόθεσης, διερευνώντας το «σκοτεινό» πολιτικό παρασκήνιο πίσω από αυτή.
Το βράδυ της 22ας Μαΐου 1963 ο βουλευτής της ΕΔΑ Γρηγόρης Λαμπράκης μετά την ομιλία τους στην «Επιτροπή για τη Διεθνή Ύφεση και Ειρήνη», στη Θεσσαλονίκη, δέχεται ένα ισχυρό χτύπημα στο κεφάλι με λοστό από τους επιβαίνοντες ενός τρικύκλου που εμφανίστηκε από το πουθενά στη συμβολή των οδών Ερμού και Βενιζέλου. Πρόκειται για το τρίκυκλο που θα οδηγήσει στη Χούντα.
Η δραματική συγκέντρωση και η δολοφονία λεπτό προς λεπτό: Ο άνθρωπος πάνω στο τρίκυκλο. «Δυο-δυο και ο στόχος μας είναι ο Λαμπράκης, μας είχαν δώσει εντολή από το τμήμα», θα πει στον Στέλιο Κούλογλου ο φυσικός αυτουργός της δολοφονίας Λαμπράκη, Εμμανουήλ Εμμανουηλίδης, σε μία σπάνια συνέντευξη πριν πεθάνει.
Ο άνθρωπος που άλλαξε την ροή της ιστορίας: Ο Μανώλης Χατζηαποστόλου ή «Τίγρης» θυμάται πώς σάλταρε πάνω στο τρίκυκλο και συνέλαβε τους δολοφόνους. «Τρέχω εγώ και ανεβαίνω απάνω. Βλέπω τον Εμμανουηλίδη σκυμμένο πάνω στην καρότσα. Τον πιάνω από τα μαλλιά και του λέω απόψε θα πεθάνεις».
Τι επεδίωκαν με τη δολοφονία: «Διαδηλώσεις, συγκρούσεις με την αστυνομία, κάποιους νεκρούς και μετά να μπουν τα τανκς», αυτός ήταν ο στόχος θα υπογραμμίσει ο δημοσιογράφος Γιώργος Ρωμαίος, που με την έρευνα του συνέβαλε στην αποκάλυψη του παρακράτους που κίνησε τα νήματα της δολοφονίας.
Ποιοι συνωμοτούσαν εναντίον της δημοκρατίας: Οι μελλοντικοί δικτάτορες ραδιουργούν συγκροτώντας τον Ι.Δ.Ε.Α. Η δίκη των αεροπόρων, οι επαφές με τη CIA και το σαμποτάζ της ζάχαρης.
Ο Καραμανλής ανοίγει τα χαρτιά του. «Τα ισόβια ήταν για όλα», θα πει στον δημοσιογράφο Γιώργο Μπέρτσο, χρόνια μετά.
Το «Ρεπορτάζ χωρίς σύνορα» ανοίγει τον «φάκελο Λαμπράκη» και μιλά με τους πρωταγωνιστές της υπόθεσης. Στον φακό της εκπομπής μιλούν: ο δικαστής της πολύκροτης δίκης Λαμπράκη, Βασίλης Λαμπρίδης, οι δημοσιογράφοι που φώτισαν με την έρευνά τους την υπόθεση Γιώργος Μπέρτσος και Γιώργος Ρωμαίος, καθώς και αγωνιστές της Αριστεράς που έζησαν τα γεγονότα ως αυτόπτες μάρτυρες.
Επίσης, σπάνιες συνεντεύξεις του δολοφόνου του Λαμπράκη Εμμανουήλ Εμμανουηλίδη, του «Τίγρη» που πάλεψε μαζί του, του τροχονόμου Χαράλαμπου Ασπιώτη που συνέλαβε τους φυσικούς αυτουργούς, καθώς και του Αλέξανδρου Γιοσμά, γιο του διαβόητου δοσίλογου Ξενοφώντα Γιοσμά, ο οποίος υπήρξε καθοδηγητής των δολοφόνων.

Παρουσίαση: Στέλιος Κούλογλου