18Σεπ2019 – Μονόγραμμα

«Ρέα Γαλανάκη» (συγγραφέας)

Η Ρέα Γαλανάκη η πολυγραφότατη και πολυβραβευμένη συγγραφέας, που καταθέτει τη δική της χαρακτηριστική σφραγίδα στα Ελληνικά Γράμματα, αυτοβιογραφείται στο «Μονόγραμμα».
Γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης, γόνος μεγαλοαστικής οικογένειας, αφού οι γονείς της ήταν και οι δύο γιατροί, με λαμπρές σπουδές στο εξωτερικό. Ο πατέρας της είχε πάρει μέρος στο κίνημα των Βενιζελικών του 1935 και φυλακίστηκε. Τα πρώτα της βιώματα έχουν σχέση με απλούς αγράμματους ανθρώπους του μικρόκοσμού της: «Πλαισιωνόμουν από υπέροχους ανθρώπους, υπήρχε η γιαγιά μου, μία χωρική, αγράμματη γυναίκα, με το κλασικό τσεμπέρι και τα μακριά μαλλιά που τα έπλεκε και τα γύριζε γύρω από το κεφάλι της».
Όλος αυτός ο κόσμος των αγράμματων ανθρώπων, των συγγενών από τα χωριά που ερχόντουσαν κι έμεναν στο σπίτι τους, από τις κοπέλες που είχαν βοηθούς, από τα παιδιά του δρόμου, υπήρξε για τη Ρέα Γαλανάκη, ένα δεύτερο εξαιρετικό σχολείο. Και έχουν επηρεάσει τη δουλειά της, αφού εκεί βλέπει κανείς πως το λόγιο στοιχείο συνυπάρχει με το λαϊκό.
Τα ακούσματα από την κρητική γλώσσα της εποχής, που ήταν από λέξεις του «Ερωτόκριτου» έως λέξεις τούρκικες και βενετσιάνικες, επηρέασαν τη γραφή της και της έδωσαν, όπως αργότερα το συνειδητοποίησε, μια διάσταση ιστορικότητας για τη γλώσσα και για τον τόπο που ήταν πολύτιμη γιατί ήταν βιωματική.
Πήγε σχολείο στο εμβληματικό για το Ηράκλειο, Λύκειον «Ο Κοραής», που ήταν μαζί με το Κολέγιο της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, τα μόνα σχολεία στα οποία δεν έδινες εξετάσεις όταν τέλειωνες τη μέση εκπαίδευση για να μπεις στο πανεπιστήμιο.
Εξαιρετικοί καθηγητές πλαισίωναν το σχολείο αυτό, όπως ο Μενέλαος Παρλαμάς, μια φυσιογνωμία πολύ σημαντική για το πνευματικό Ηράκλειο της εποχής.
Μπήκε στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών, θεωρώντας ότι ήταν το καλύτερο για την κλίση της προς τη λογοτεχνία, η οποία είχε ήδη καλλιεργηθεί από την εφηβεία.
Τα πρώτα ποιήματα τα δημοσίευσε στο περίφημο περιοδικό «Συνέχεια» που έβγαινε από τον Κέδρο.
Τα χρόνια εκείνα ήταν καθοριστικά για τη Ρέα Γαλανάκη, γιατί, όντας μέσα στην Αθήνα την εποχή που κορυφωνόταν ο αντιδικτατορικός αγώνας, γνώρισε εξαιρετικούς ανθρώπους. Ανάμεσά τους τον Δήμο Μαυρομμάτη, που ήταν και ο καθοδηγητής της, στον «Ρήγα Φεραίο» τον Αντώνη Καρκαγιάννη, τον Δημήτρη Μαρωνίτη, ανθρώπους με τους οποίους συνδέθηκε για πολλά χρόνια και θεωρεί πως τους οφείλει πάρα πολλά.
Η γνωριμία της με τον Ηλία Κούβελα, υπήρξε καθοριστική αφού τον παντρεύτηκε και τον ακολούθησε στην Πάτρα που είχε τότε εκλεγεί καθηγητής. Στην Πάτρα, μπόρεσε να ηρεμήσει και να αφοσιωθεί περισσότερο στο γράψιμο. Δεν είναι τυχαίο ότι τα περισσότερα έργα της, έχουν γραφτεί στη Πάτρα. Εκεί ξεκίνησε το πεζογραφικό της έργο, για το οποίο είναι και ευρέως γνωστή.
Μέχρι σήμερα έχει εκδώσει επτά μυθιστορήματα, δύο συλλογές διηγημάτων, δύο συλλογές δοκιμίων, εκτός από τα πρώτα ποιητικά έργα, και δύο μεγάλες νουβέλες σ’ ένα βιβλίο. «Ένας συγγραφέας, ένας λογοτέχνης, γράφει πάντα… πάντα…», λέει η Ρέα Γαλανάκη. «Τα βιβλία μου τα βασανίζω πάρα πολύ. Με ποια έννοια; Από την πλευρά της έρευνας…-πριν εισβάλλει το internet φυσικά. Έχω δουλέψει αφάνταστα, έχω ταξιδέψει, έχω πάει σε Βιβλιοθήκες, έχω πάει σε μουσεία, έχω κάνει όλα αυτά τα πράγματα που έπρεπε να κάνω αν ήταν να γράψω ένα ιστορικό κείμενο. Από κει κι έπειτα η μεγαλύτερη δυσκολία είναι να τα κάνεις αυτά Τέχνη, έντεχνο λόγο. Γιατί η λογοτεχνία ως Τέχνη, ως έκφραση, έχει τους δικούς της κανόνες. Εκεί δουλεύω επίσης πάρα πολύ. Αλλά πολλοί συγγραφείς το κάνουν αυτό. Στα βιβλία μου και το κόμμα ακόμα, ξέρω πού μπαίνει και γιατί μπαίνει. Είναι πάρα πολύ σοβαρή η δουλειά που κάνω πάνω στο κείμενο, και στη σύνθεση φυσικά, και στο τι θέλω να πω και στο πώς θα επεξεργαστώ κάποιες ιδέες».

Στην ΕΡΤ, η πορεία μιας εκπομπής 37 ετών!
Η μακροβιότερη πολιτιστική εκπομπή της τηλεόρασης.

Τριάντα επτά χρόνια συνεχούς παρουσίας το «Μονόγραμμα» στη δημόσια τηλεόραση έχει καταγράψει με μοναδικό τρόπο τα πρόσωπα που σηματοδότησαν με την παρουσία και το έργο τους την πνευματική, πολιτιστική και καλλιτεχνική πορεία του τόπου μας.
«Εθνικό αρχείο» έχει χαρακτηριστεί από το σύνολο του Τύπου και για πρώτη φορά το 2012, η Ακαδημία Αθηνών αναγνώρισε και βράβευσε οπτικοακουστικό έργο, απονέμοντας στους δημιουργούς-παραγωγούς και σκηνοθέτες Γιώργο και Ηρώ Σγουράκη το Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών για το σύνολο του έργου τους και ιδίως για το «Μονόγραμμα» με το σκεπτικό ότι: «…οι βιογραφικές τους εκπομπές αποτελούν πολύτιμη προσωπογραφία Ελλήνων που έδρασαν στο παρελθόν αλλά και στην εποχή μας και δημιούργησαν, όπως χαρακτηρίστηκε, έργο “για τις επόμενες γενεές”».
Έθνος χωρίς ιστορική μνήμη, και χωρίς συνέχεια πολιτισμού, είναι καταδικασμένο. Και είμαστε υποχρεωμένοι ως γενιά, να βρούμε τις βέβαιες πατημασιές, πάνω στις οποίες θα πατήσουν οι επόμενες γενιές. Πώς; Βαδίζοντας στα χνάρια του πολιτισμού που άφησαν οι μεγάλοι της εποχής μας. Στο μεσοστράτι δύο αιώνων, και υπερήφανοι που γεννηθήκαμε την ίδια εποχή με αυτούς και κοινωνήσαμε της Τέχνης τους, οφείλουμε να τα περιφρουρήσουμε, να τα περισώσουμε.

Η ιδέα της δημιουργίας ήταν του παραγωγού-σκηνοθέτη Γιώργου Σγουράκη, προκειμένου να παρουσιαστεί με αυτοβιογραφική μορφή η ζωή, το έργο και η στάση ζωής των προσώπων που δρουν στην πνευματική, πολιτιστική, καλλιτεχνική, κοινωνική και γενικότερα στη δημόσια ζωή, ώστε να μην υπάρχει κανενός είδους παρέμβαση και να διατηρηθεί ατόφιο το κινηματογραφικό ντοκουμέντο.
Η μορφή της κάθε εκπομπής έχει στόχο την αυτοβιογραφική παρουσίαση (καταγραφή σε εικόνα και ήχο) ενός ατόμου που δρα στην πνευματική, καλλιτεχνική, πολιτιστική, πολιτική, κοινωνική και γενικά στη δημόσια ζωή, κατά τρόπο που κινεί το ενδιαφέρον των συγχρόνων του.
Ο τίτλος είναι από το ομότιτλο ποιητικό έργο του Οδυσσέα Ελύτη (με τη σύμφωνη γνώμη του) και είναι απόλυτα καθοριστικός για το αντικείμενο που πραγματεύεται: Μονόγραμμα = Αυτοβιογραφία.
Το σήμα της σειράς είναι ακριβές αντίγραφο από τον σπάνιο σφραγιδόλιθο που υπάρχει στο Βρετανικό Μουσείο και χρονολογείται στον 4ο ώς τον 3ο αιώνα π.Χ. και είναι από καφετί αχάτη.
Τέσσερα γράμματα συνθέτουν και έχουν συνδυαστεί σε μονόγραμμα. Τα γράμματα αυτά είναι το Υ, το Β, το Ω και το Ε. Πρέπει να σημειωθεί ότι είναι πολύ σπάνιοι οι σφραγιδόλιθοι με συνδυασμούς γραμμάτων, όπως αυτός που έχει γίνει το χαρακτηριστικό σήμα της τηλεοπτικής σειράς.
Το χαρακτηριστικό μουσικό σήμα που συνοδεύει τον γραμμικό αρχικό σχηματισμό του σήματος με τη σύνθεση των γραμμάτων του σφραγιδόλιθου, είναι δημιουργία του συνθέτη Βασίλη Δημητρίου.
Σε κάθε εκπομπή ο/η αυτοβιογραφούμενος/η οριοθετεί το πλαίσιο της ταινίας, η οποία γίνεται γι’ αυτόν. Στη συνέχεια, με τη συνεργασία τους καθορίζεται η δομή και ο χαρακτήρας της όλης παρουσίασης. Μελετούμε αρχικά όλα τα υπάρχοντα βιογραφικά στοιχεία, παρακολουθούμε την εμπεριστατωμένη τεκμηρίωση του έργου του προσώπου το οποίο καταγράφουμε, ανατρέχουμε στα δημοσιεύματα και στις συνεντεύξεις που το αφορούν και έπειτα από πολύμηνη πολλές φορές προεργασία, ολοκληρώνουμε την τηλεοπτική μας καταγραφή.
Μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί 340 πρόσωπα και θεωρούμε ως πολύ χαρακτηριστικό, στην αντίληψη της δημιουργίας της σειράς, το ευρύ φάσμα ειδικοτήτων των αυτοβιογραφουμένων, που σχεδόν καλύπτουν όλους τους επιστημονικούς, καλλιτεχνικούς και κοινωνικούς χώρους με τις ακόλουθες ειδικότητες: αρχαιολόγοι, αρχιτέκτονες, αστροφυσικοί, βαρύτονοι, βιολονίστες, βυζαντινολόγοι, γελοιογράφοι, γεωλόγοι, γλωσσολόγοι, γλύπτες, δημοσιογράφοι, διαστημικοί επιστήμονες, διευθυντές ορχήστρας, δικαστικοί, δικηγόροι, εγκληματολόγοι, εθνομουσικολόγοι, εκδότες, εκφωνητές ραδιοφωνίας, ελληνιστές, ενδυματολόγοι, ερευνητές, ζωγράφοι, ηθοποιοί, θεατρολόγοι, θέατρο σκιών, ιατροί, ιερωμένοι, ιμπρεσάριοι, ιστορικοί, ιστοριοδίφες, καθηγητές πανεπιστημίων, κεραμιστές, κιθαρίστες, κινηματογραφιστές, κοινωνιολόγοι, κριτικοί λογοτεχνίας, κριτικοί Τέχνης, λαϊκοί οργανοπαίκτες, λαογράφοι, λογοτέχνες, μαθηματικοί, μεταφραστές, μουσικολόγοι, οικονομολόγοι, παιδαγωγοί, πιανίστες, ποιητές, πολεοδόμοι, πολιτικοί, σεισμολόγοι, σεναριογράφοι, σκηνοθέτες, σκηνογράφοι, σκιτσογράφοι, σπηλαιολόγοι, στιχουργοί, στρατηγοί, συγγραφείς, συλλέκτες, συνθέτες, συνταγματολόγοι, συντηρητές αρχαιοτήτων και εικόνων, τραγουδιστές, χαράκτες, φιλέλληνες, φιλόλογοι, φιλόσοφοι, φυσικοί, φωτογράφοι, χορογράφοι, χρονογράφοι, ψυχίατροι.

Τα πρόσωπα που αυτοβιογραφούνται στην ενότητα αυτή είναι:
Ο Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Αναστάσιος, ο εκπαιδευτικός και συγγραφέας Λαοκράτης Βάσσης, ο ζωγράφος Βασίλης Θεοχαράκης, η συγγραφέας Ρέα Γαλανάκη, ο ποιητής Αντώνης Φωστιέρης, ο συνθέτης Γιάννης Σπανός, η συγγραφέας Μαρίνα Καραγάτση, ο ηθοποιός Νικήτας Τσακίρογλου, ο συνθέτης Χρήστος Νικολόπουλος, ο συγγραφέας Γιάννης Ξανθούλης και ο λυράρης Βασίλης Σκουλάς.

Σκηνοθέτες των εκπομπών είναι οι: Περικλής K. Ασπρούλιας, Χρίστος Ακρίδας, Κιμ Ντίμον, Στέλιος Σγουράκης και Ηλίας Γιαννακάκης.
Παραγωγός: Γιώργος Σγουράκης.
Δημοσιογραφική επιμέλεια: Ιωάννα Κολοβού, Νέλλυ Κατσαμά.
Διεύθυνση φωτογραφίας: Στάθης Γκόβας.
Ηχοληψία: Λάμπρος Γόβατζης, Νίκος Παναγοηλιόπουλος.
Μοντάζ: Σταμάτης Μαργέτης, Γιώργος Γεωργόπουλος, Αποστολία Παπαϊωάννου.
Διεύθυνση παραγωγής: Στέλιος Σγουράκης.